काठमाडौं, साउन ७ – विद्युत् महसुलमा साउन १ गतेदेखि लागू हुने भनिएको ५ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) असार महिनाको विद्युत् खपतमा समेत जोडिएर बिल आउन थालेपछि उपभोक्ताबीच अन्योल र असन्तुष्टि बढेको छ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत मासिक ५० युनिटभन्दा बढी विद्युत् खपत गर्ने उपभोक्तालाई साउनदेखि भ्याट तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको थियो। तर, साउनमा जारी भएका केही बिलमा असारको खपतमा समेत भ्याट समावेश भएपछि उपभोक्ताले यसको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाएका छन्।
यस विषयमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भने भ्याट खपतको मितिका आधारमा नभई बिल जारी भएको मितिका आधारमा लाग्ने स्पष्ट पारेको छ। प्राधिकरणका अनुसार साउन १ गतेदेखि भ्याट प्रणाली लागू भएकाले त्यसपछि जारी गरिएका सबै बिलमा कर समावेश गरिएको हो, चाहे त्यसमा समेटिएको विद्युत् खपत अघिल्लो महिनाकै किन नहोस्।
तर, आन्तरिक राजस्व विभागले भने बिल, मिटर रिडिङ र बिलिङ प्रक्रियाको विवरण अध्ययन नगरी कुनै निष्कर्षमा पुग्न नसकिने जनाएको छ। विभागका अधिकारीहरूका अनुसार यदि मिटर रिडिङ असारभित्रै सम्पन्न भएको हो भने त्यस्तो खपतमा भ्याट लगाइनु उपयुक्त नहुन सक्छ। रिडिङ साउनमा भएको अवस्थामा भने साउनको खपत पनि बिलमा समावेश हुन सक्ने भएकाले त्यसको आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
सरकारको निर्णय र त्यसको कार्यान्वयनबारे सम्बन्धित निकायहरूको फरक व्याख्याका कारण उपभोक्तामा अन्योल बढेको छ। सामाजिक सञ्जालमा पनि धेरै उपभोक्ताले आफ्नो बिल सार्वजनिक गर्दै असारको खपतमा साउनदेखि लागू भएको कर उठाइनु अनुचित भएको प्रतिक्रिया जनाइरहेका छन्।
हाल नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले मासिक ५० युनिटसम्म विद्युत् खपत गर्ने उपभोक्तालाई भ्याटबाट छुट दिँदै सोभन्दा बढी खपतमा ५ प्रतिशत भ्याट असुल्न थालेको छ। तर, असारको खपतमा भ्याट जोडिएको विषयले कर कार्यान्वयनको प्रक्रियामाथि थप स्पष्टता आवश्यक देखिएको छ।
