संघर्षबाट उभिएको नेतृत्व : सुदर्शन बराल को हुन ?

गुल्मीको चन्द्रकोट गाउँपालिका–२, झारखर्क भौगोलिक रूपमा दुर्गम तर सामाजिक–राजनीतिक चेतनाले भरिएको यही भूमिबाट उदाएका हुन् सुदर्शन बराल। कम्युनिस्ट आन्दोलनका सक्रिय तथा अनुभवी नेताका रूपमा चिनिएका बराल पछिल्लो समय राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित हुँदै आएका छन्। वि.सं. २०३३ सालमा भानुभक्त बराल र गौरी बरालका सुपुत्रका रूपमा जन्मिएका बराल विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक यात्रा संघर्ष, आन्दोलन, भूमिगत जीवन र संसदीय नेतृत्व हुँदै राष्ट्रिय राजनीतिसम्म पुगेको छ।

बाल्यकालदेखि राजनीतिक राजनीतिक चेतना

गुल्मीको ग्रामीण परिवेशमा हुर्केका बरालले बाल्यकालदेखि नै समाजमा रहेको असमानता, आर्थिक कठिनाइ र अवसरको अभाव नजिकबाट अनुभव गरेका थिए। यही परिवेशले उनलाई सामाजिक परिवर्तन र न्यायको खोजीमा अग्रसर बनायो। प्रारम्भिक शिक्षा गृह जिल्लामै हासिल गरेका उनले अध्ययनसँगै सामाजिक तथा राजनीतिक गतिविधिमा रुचि राख्थे ।

शिक्षा क्षेत्रमा पनि बरालको यात्रा उल्लेखनीय छ। उनले स्नातकोत्तर तहमा इतिहास विषय अध्ययन गरे भने कानून विषयमा एलएल.वि. उत्तीर्ण गरेका छन । इतिहास र कानूनको अध्ययनले उनलाई राजनीतिक दर्शन, राज्य व्यवस्था र सामाजिक न्यायका विषयमा गहिरो समझ प्रदान गरेको देखिन्छ।

विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको नेतृत्वको यात्रा

बरालको राजनीतिक जीवनको औपचारिक सुरुवात विद्यार्थी राजनीतिबाट भएको हो। उदय माध्यमिक विद्यालय, शान्तिपुरमा अध्ययनका क्रममा उनी विद्यार्थी आन्दोलनमा सक्रिय बने। त्यसपछि बुटवल बहुमुखी क्याम्पसमा अध्ययनरत रहँदा स्ववियु सदस्यका रूपमा निर्वाचित हुँदै विद्यार्थी हक–अधिकारका विषयमा आवाज उठाए। विद्यार्थी आन्दोलनबाटै उनले संगठन निर्माण, नेतृत्व क्षमता र राजनीतिक सोचलाई परिपक्व बनाउने अवसर पाए। अखिल (क्रान्तिकारी) गुल्मी जिल्ला अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दा उनले संगठन विस्तार र राजनीतिक चेतना अभिवृद्धिमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले।

जनयुद्ध र भूमिगत राजनीतिक जीवन

नेपालको राजनीतिक परिवर्तनको उथलपुथलपूर्ण कालखण्डमा सुदर्शन बराल अग्रपंक्तिमा देखिन्थे । जनयुद्धको समयमा उनले विभिन्न मोर्चा तथा क्षेत्रको जिम्मेवारी सम्हाल्दै २०५८ सालमा गुल्मी जनसरकार प्रमुखको भूमिका निर्वाह गरे। वि.सं. २०५४ देखि २०६३ सम्म उनले भूमिगत राजनीतिक जीवन बिताए। उक्त समय उनका लागि चुनौतीपूर्ण मात्र नभई राजनीतिक प्रतिबद्धता परीक्षणको कालखण्ड पनि थियो। उनले ग्रामीण क्षेत्रका जनताको समस्या, सामाजिक विभेद र आर्थिक असमानतालाई राजनीतिक आन्दोलनको मुख्य एजेन्डा बनाए।

संसदीय राजनीतिमा सक्रिय सहभागिता

देशमा शान्ति प्रक्रिया सुरु भएपछि बराल संसदीय राजनीतिमा सक्रिय भए। वि.सं. २०६३ मा अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद सदस्य बनेका उनी २०६४ सालमा संविधान सभा सदस्य निर्वाचित भए। संविधान निर्माण प्रक्रियामा उनले समावेशी लोकतन्त्र, संघीयता र सामाजिक न्यायका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाएका थिए।

२०७४ सालको निर्वाचनमा गुल्मी क्षेत्र नं. १ (क) बाट लुम्बिनी प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएपछि उनले प्रदेश सरकारमा सामाजिक विकास मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाले। मन्त्रीका रूपमा उनले शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक सुरक्षा र समावेशी विकासका कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरेका थिए। हाल बराल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन । साथै तत्कालीन नेकपा (माओवादी केन्द्र) को लुम्बिनी प्रदेश अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दै उनले प्रदेशस्तरमा पार्टी संगठन सुदृढीकरण र राजनीतिक समन्वयमा भूमिका खेलेका थिए। संगठन निर्माणमा उनको अनुभव र नेतृत्व क्षमता पार्टीभित्र महत्वपूर्ण मानिन्छ।

बरालले आफ्नो राजनीतिक यात्रामा पछाडि पारिएका समुदाय, जाति, लिङ्ग तथा भौगोलिक रूपमा वञ्चित वर्गको अधिकार स्थापित गर्न निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन्। उनी सामाजिक समावेशिता, समान अवसर र समतामूलक विकासका पक्षधर नेताका रूपमा चिनिन्छन्।

राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभावशाली उपस्थिति

हाल बराल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टिबाट प्रतिनिधि सभा सदस्य गुल्मी क्षेत्र नं. १ का उम्मेदवार हुन । संसदिय अभ्यासमा अब्बल बराल राजनीतिक संघर्ष, संगठनात्मक अनुभव र जनतासँगको निरन्तर सम्बन्धका कारण गुल्मी मात्र नभई लुम्बिनी प्रदेश र राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभावशाली नेताका रूपमा स्थापित छन । ग्रामीण परिवेशबाट उठेर राष्ट्रिय नेतृत्वमा पुगेको उनको यात्रा राजनीतिक प्रतिबद्धता र संघर्षको उदाहरणका रूपमा लिइन्छ।